Çek  İptali Davası

Çek İptali Davası


Bilindiği üzere  çek Türk Ticaret Kanunu’nda tanımlanan kambiyo senetlerinden biri olup günümüzde de kullanılan ödeme araçlarından biridir. Bir kıymetli evrak olan  çekin unsurları ve tanımına yönelik hususları ilgili  yazımızda detaylı olarak incelemiştik.  Bu yazımızda ise uygulamada  sıklıkla  rastlanan çekin kaybolması, veya başka tür bir sebeple çeke ulaşılamaması halinde çekin iptali  için yapılması gereken hususlardan ve çek iptali davası gibi  hukuki imkanlardan kısaca bahsedeceğiz.

 

Çekin zayi olması nedir?

Çekin zayi olmasını kısaca, çekin  meşru hamilinin   rızası dışında elinden çıkması, çekin kaybolması, çekin  yanması, çekin  yırtılması, yok olması  gibi muhataba ibraz edilemeyecek derecede çekin esaslı unsurlarında tahrifat meydana gelmesi olarak tanımlayabiliriz.

 

Çek kaybeden kişi ne yapmalıdır?

Çek kaybeden kişi bu çekin meşru hamili ise vakit geçirmeden çek iptal davası açması gerekmektedir. Aksi takdirde sorumluluğu doğabilir ve/veya hak kaybına uğrayabilir. Bu konuda çek kaybeden kişinin bu alanda uzman bir avukat kanalıyla çek iptali davası sürecini ilerletmesi menfaatine olacaktır. Zira hukuki sürecin çeşitli aşamalarının bulunması, uyulması gereken usul ve esasa ilişkin kurallar ve takip edilmesi gereken işler nedeniyle süreç  bir avukat tarafından gerçekleştirilmelidir.

 

Boş çek yaprağının veya çek defterinin kaybolması durumunda iptali mümkün müdür?

Boş çek yaprakları yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca kambiyo senedi vasfı taşımadığından, imza dahi bulunmayan boş çek yapraklarının kaybolması halinde iptali mümkün değildir. Bu konuda halihazırdaki yasal düzenlemede bir boşluk bulunduğunu söyleyebiliriz.Ancak boş çek yaprağını kaybedenlerin özellikle hırsızlık vb. bir durumdan şüphe ediliyorsa suç duyurusunda bulunması ve ilgili bankayı bu konuda bilgilendirmesi önemlidir.

 

Çek iptali davası nedir?

Çek iptali davası, çekin kaybolması vb. şekilde  yukarıda izah edilen çekin zayi olma hallerinde  meşru hamilin çeke ulaşamaması halinde Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen ve getirilen imkanlardan biridir. TTK madde 651’ de  ‘’Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkemece iptaline karara verilebilir’’ hükmü düzenlenmiştir. Bu tip durumlarda çekini kaybeden hamilin çek iptali davasını açması elzemdir aksi halde çeki haksız yere elde bulunduran kişi bu zilyetliğe dayanarak haksız bir yarar elde edebilir veya çekin karşılıksız çıkması halinde hamil ve varsa ondan önce gelen ciranta ve çek keşide eden kişilere karşı taleplerde bulunabilecektir.

Çek iptali davasının aşamaları nelerdir?

Çek iptaline yönelik hususlar yine Türk Ticaret Kanunu’nda 757 ile 765. Maddeleri arasında düzenlenmiştir. Öncelikle çekin kaybolması halinde, kaybeden tarafından  çekin iptali dava açılarak mahkemeden ayrıca  çekin ibraz edildiğinde  ödenmemesine yönelik muhatap bankaya yazı yazılması yönünde bir ihtiyati tedbir talep edilmelidir. Mahkeme de bu yönde çek ibraz edildiğinde ödenmemesine yönelik ödeme yasağı koyacak ve muhatap bankaya bu ihtiyati tedbir kararını bildirecektir.

Ayrıca çekin kim tarafından elde bulundurulduğu biliniyorsa mahkeme tarafından elde bulunduran kişiye yönelik iade davası açması için çeki kaybedene süre verilecektir. Mahkeme, çeki kaybeden çek sahibinin, çek elinde  iken kaybolduğuna dair  sunduğu açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, çeki ele geçireni, çeki  belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde çekin  iptaline karar vereceğini ihtar eder. Bu ilan kanunda belirtilen şekilde yapılır.  Süresi içerisinde çeki elinde bulunduran kişi mahkemeye bu çeki sunarsa mahkeme çek iptali davası açan kişiye bu çeki sunan kişiye iade davası açması için süre verecektir. Süresi içerisinde dava açılmadığı takdirde mahkemece çekteki ödeme yasağı kaldırılarak, çek mahkemeye sunan kişiye iade edilir.

 

Çek İptali Davasında Görevli Ve Yetkili Mahkeme

Çek iptali davasında yetkili mahkeme neresidir?

Yine sıklıkla sorulan sorulardan biri de çek iptal davasının nerede açılacağına ilişkin olup, bu konuda davanın yetkili mahkemede açılması gerekmektedir.  Çek iptali davasında yetkili mahkeme ise  TTK 757’de düzenlenmiş olup buna göre ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerindeki mahkeme çek iptali davalarına bakmaya yetkilidir.

 

Çek iptali davasında görevli mahkeme neresidir?

Çek iptali davalarına bakmaya ilişkin görevli mahkeme ise  asliye  ticaret mahkemeleri olup, davanın asliye ticaret mahkemesinde açılması gerekmektedir. Aksi halde görevsizlikle sonuçlanabilmektedir.

 

Çek iptali davasını kimler açabilir?

Çek iptali davasını çeki kaybeden meşru hamilin açması gerekmektedir. Meşru hamil çek iptal davasını açıp sonuçlandırdıktan sonra ancak çek bedeli tutarını keşideciden talep etme hakkına sahip olacaktır. Çeki düzenleyenin ise çek iptal davasını açamayacağı yönünde Yargıtay kararları ve öğretide çeşitli görüşler bulunmaktadır.  Çek iptal davası sürecinde  meşru hamil adına avukatı tarafından da dava açılması ve diğer gerekli  işlemler yerine getirilebilir.

                                                                     

GERİ DÖNÜN